Nhận biết trà ngon, trà kém qua lá khô, nước trà và bã trà

Người đánh giá trà chuyên nghiệp xem xét trà qua ba giai đoạn: lá khô, nước trà và bã trà. Quý khách có thể làm theo cách đơn giản tương tự ở nhà. Hãy pha thử theo đúng hướng dẫn trên bao bì để đánh giá công bằng.

1. Nhìn và ngửi lá trà khô

Dấu hiệu tốt

• Cánh trà đều về kích cỡ và hình dáng, ít vụn, ít cọng già.
• Màu tự nhiên đúng với loại trà: trà xanh thường có màu xanh đen, xanh xám, hơi có ánh; hồng trà nâu đen; trà búp non có thể có lông tơ trắng.
• Mùi thơm sạch: hương cốm, hương hoa, hương mật… tuỳ loại.
• Khô giòn: bóp nhẹ một cánh trà thấy gãy giòn chứ không dẻo.

Dấu hiệu đáng ngờ

• Lẫn nhiều lá to, cọng cứng, lá vàng úa: nguyên liệu già hoặc phân loại kém.
• Màu xanh tươi bất thường như lá vừa hái, hoặc bóng nhẫy: có thể đã qua xử lý không đúng cách.
• Mùi ẩm, mốc, chua, mùi khói khét, mùi hắc lạ.
• Cánh trà dẻo, mềm: trà bị ẩm.

2. Quan sát và nếm nước trà

Màu nước

Nước trà ngon thường trong và có màu đúng loại: trà xanh vàng xanh hoặc vàng chanh nhạt, oolong vàng đến hổ phách, hồng trà đỏ cam đến đỏ nâu. Với trà búp nhiều lông tơ, nước có thể hơi mờ do lông tơ — đây là bình thường.

Đáng ngờ: nước xanh lè, vàng rực bất thường, hoặc thả trà vào nước nguội mà màu ra rất nhanh và đậm.

Vị

• Tốt: có thể chát lúc đầu nhưng chát tan nhanh, để lại vị ngọt ở cổ (ngọt hậu); nước có độ dày, không loãng.
• Kém: đắng gắt kéo dài, chát xít mà không có hậu ngọt, vị nhạt "như nước lã" dù dùng đủ trà, vị chua hoặc khét.

Hương

• Tốt: hương rõ, sạch, còn qua nhiều lần pha.
• Đáng ngờ: hương rất mạnh ở lần pha đầu rồi biến mất ngay ở lần sau — có thể là dấu hiệu tẩm hương liệu.

3. Xem bã trà

Bã trà là phần "trung thực" nhất vì không che giấu được gì.

• Tốt: lá nở đều, mềm, màu đồng nhất; với trà búp, nhìn rõ búp và lá non còn nguyên vẹn.
• Kém: lá dập nát nhiều (trừ trà vụn, trà túi lọc vốn được cắt nhỏ), lẫn lá già to và cứng, màu loang lổ, có lá đen cháy hoặc lá đỏ úa ở trà xanh.

4. Những dấu hiệu đến từ người bán

• Có thông tin rõ ràng: loại trà, giống, nơi trồng, mùa hái, ngày sản xuất, hạn dùng, đơn vị chịu trách nhiệm.
• Có giấy tờ kiểm nghiệm hoặc công bố chất lượng khi được hỏi.
• Giá hợp lý với phẩm cấp: trà đinh, trà ướp sen giá rẻ bất thường cần thận trọng.

Lưu ý quan trọng

Các dấu hiệu trên chỉ là gợi ý để quan sát, không phải phép thử khoa học. Để biết chắc trà có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hay phẩm màu hay không, chỉ có kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm. Cách an toàn nhất là mua trà từ nơi ghi rõ nguồn gốc và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình.

Muốn hiểu thêm các từ như "ngọt hậu", "cánh trà", "trà mộc", xem bài Từ điển nhỏ về trà.

Bài 11/12 trong seri Kiến thức về trà. Bài trước: Trà lá, túi lọc, hoà tan và "trà" thảo mộc. Bài tiếp: Từ điển nhỏ về trà.