Trà vụ xuân, hè, thu, đông khác nhau thế nào

Trên bao bì trà ngon, ngoài giống và nơi trồng, người làm trà thường ghi thêm mùa hái. Đây không phải chi tiết trang trí: cùng một cây, búp hái ở mỗi mùa có thành phần khác nhau, nên vị khác nhau.

Vì sao mùa lại quan trọng?

Hai yếu tố thay đổi theo mùa là nhiệt độ và ánh nắng:

• Trời mát, nắng dịu: búp lớn chậm, tích nhiều axit amin (trong đó có L-theanine — chất tạo vị ngọt, tươi).
• Trời nóng, nắng gắt: búp lớn nhanh, cây tạo nhiều catechin (vị chát) và ánh sáng mạnh làm một phần axit amin chuyển hoá thành catechin.

Tức là: mùa mát cho trà ngọt và thơm hơn, mùa nóng cho trà chát và đậm hơn.

Đặc điểm từng vụ (ở miền Bắc Việt Nam)

Thời gian các vụ thay đổi theo vùng và từng năm; dưới đây là xu hướng chung.

Vụ xuân (khoảng tháng 2 – tháng 4)

Sau mùa đông cây nghỉ, lứa búp đầu tiên tích luỹ nhiều dưỡng chất. Trà vụ xuân thường được đánh giá cao nhất: ngọt, tươi, hương thơm rõ, ít chát. Sản lượng chưa nhiều.

Vụ hè (khoảng tháng 5 – tháng 8)

Nắng nóng, mưa nhiều, búp ra nhanh và nhiều nhất trong năm. Trà vụ hè chát đậm hơn, nước đậm màu, hương kém hơn vụ xuân. Đây là nguồn chính cho trà uống hằng ngày, và với hồng trà, lượng catechin cao lại là lợi thế vì cho nước đậm, màu đẹp khi oxy hoá.

Vụ thu (khoảng tháng 9 – tháng 10)

Trời dịu lại, búp lớn chậm hơn. Trà vụ thu thường có hương đậm, nước đẹp, vị cân bằng — nhiều người uống trà lâu năm thích trà thu không kém trà xuân.

Vụ đông (khoảng tháng 11 – tháng 1)

Trời lạnh, cây gần như nghỉ, chỉ những nơi có tưới và chăm sóc đặc biệt mới hái được. Búp nhỏ, ít, lớn rất chậm nên hương sâu, ngọt, thanh. Sản lượng thấp nên giá cao.

Tóm tắt

VụVịHươngSản lượngXuânNgọt, tươi, ít chátThơm rõVừaHèChát, đậmNhẹ hơnNhiều nhấtThuCân bằngĐậmVừaĐôngNgọt, thanhSâuÍt Lời khuyên khi chọn

• Muốn trà thơm ngọt để thưởng thức: ưu tiên vụ xuân, vụ thu, vụ đông.
• Uống hằng ngày, thích đậm, chát: trà vụ hè hợp lý về giá.
• Mùa hái là một yếu tố, không phải tất cả. Một mẻ trà vụ hè làm kỹ vẫn có thể ngon hơn một mẻ vụ xuân làm vội.

Bài 5/12 trong seri Kiến thức về trà. Bài trước: Tôm, nõn, đinh, móc câu. Bài tiếp: Trong chén trà có gì.